Pinaka Unang Tao na Nakalibot sa Buong Mundo Kasaysayan ng Paggalang sa Kalikasan
498 taon na ang labanan sa Mactan na nakapatay kay Ferdinand Magellan noong 27 Abril 1521. Dalawang taon mula ngayon, ipagdiriwang ang Kinsentenaryo (500 taong anibersaryo) ng pangyayaring ito kabilang na ang unang pag-ikot sa mundo. Sa pagkamatay ni Magellan, sa Espanyol na si Sebastian Elcano napunta ang pagkilala bilang unang nakaikot sa mundo bagama’t si Magellan ang nagmatapang na ituloy ang ekspedisyon sa kabila ng napakahirap na pinagdaanan at ‘di kasiguraduhan (alam na ng maraming tao na bilog ang mundo pero hindi pa nga nasusubukan na lumusot patungo sa kabilang ibayo).
Nabanggit ko sa kolum ko noong isang linggo na mas nauna pa kay Elcano, ang alipin at interpreter ni Magellan na si Enrique ang ipinapalagay na unang umikot sa mundo kung siya ay Pilipino, dahil kung nagmula siya sa Pilipinas, nakaikot na siya ng mundo pagdating niya ng Pilipinas. Ngunit paano tayo nakasiguro na nakaikot siya ng mundo kung hindi natin alam saan eksakto siya nanggaling dito? Basta, mukhang hindi siya Pinoy dahil hindi niya naintindihan ang mga unang lokal na mga taong nakilala nila at ang naitindihan niya ay ang mga hari kaya malamang Malay talaga si Enrique.
Pinaka Unang Tao Na Nakalibot Sa Buong Mundo Kasaysayan Ng Paggalang Sa Kalikasan title=Fernando De Magallanes style=width:100%;text-align:center; onerror=this.onerror=null;this.src='https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRi6M1ZDbDHX8XquqqyaWX6P-dcbLCjpX2wC3DbqY4T1Wnu7wOmbGIBnXLrKmyyWisXjJg&usqp=CAU'; />
Noon, may nagsabi sa akin na Panglima Awang ang tunay na pangalan ni Enrique at dahil ang panglima ay terminong na ginagamit rin sa Pilipinas kaya Pilipino talaga si Enrique. Matagal kong hinahanap ang batayang historikal nito pero wala akong nakita. Kamakailan, nang makausap ng kaibigan kong si Jonathan Balsamo ang National Laureate ng Malaysia (katumbas ng National Artist) na si Muhammad Salleh ay ibinahagi nitong kathang-isip lamang na pangalan pala ito ni Enrique mula sa nobela na gayon din ang pamagat ni Harun Aminurrashid. May sequel pa ito na “Anak Panglima Awang.” Ngunit sa Malaysia, nakilala na talaga si Enrique bilang Panglima Awang.
Spring 2022 Quarterly Newsletter
Sa pagkamatay ni Magellan, malaya na dapat si Enrique ayon sa kanyang kontrata pero kailangan pa siya ng ekspedisyon kaya sinabihan siya ng mga bagong pinuno ng ekspedisyon na ibibigay pa siya sa kabiyak ni Magellan pag-uwi sa Espanya. At dahil dito makikitang nakipagsabwatan na si Enrique sa mga taga-Cebu upang anyayahan ang mga pinuno sa piging at matapos dito ay paslangin ang mga ito. Malaya na si Enrique at hindi na narinig ng kasaysayan mula noon.
Ito ang dahilan kung bakit hindi talaga matukoy kung naikot ni Enrique ang mundo dahil hindi natin alam kung nakabalik siya ng Malacca (Melaka, ngayon ay Malaysia) na hindi dapat ma-confuse sa Moluccas (Maluko) na nasa Indonesia naman at nasa ilalim lang ng Pilipinas sa mapa. Anuman, si Elcano pa rin ang unang nakaikot ng mundo sa isahang paglalakbay. Pero interesante lamang na nakabalik si Enrique sa kanyang mga kalahi dito sa Dunia Melayu.Ayon sa mga ebidensiyang pang-agham, ang mga anatomikal na modernong tao ay nagebolb sa Silangang Aprika noong mga 200, 000 taong nakakalipas mula sa Homo heidelbergensis bago kumalat sa iba't ibang panig ng mundo. Ang pinakamatandang nahukay na fossil ng mga anatomikal na modernong tao ang mga labing Omo sa Ethiopia na may edad na 195, 000 (±5, 000) taong gulang.
Ayon sa mga mitolohiya ng mga iba't ibang mga relihiyon, ang unang lalaki at/o unang babae ang unang (mga) tao na nilikha ng kanilang (mga) diyos na naging ninuno ng kasalukuyang sangkatauhan.
Xplore Bethel Baptist Church
Ang ebolusyon ang pagbabago sa mga namamanang katangian ng mga populasyon ng organismo sa loob ng mga sunod sunod na henerasyon sa paglipas ng mahabang panahon. Ang ebolusyon ang paliwanag na tinatanggap sa agham ng paglitaw ng mga magkakaiba ngunit magkakaugnay na mga anyo ng buhay sa mundo.
Ang sentral na ideya ng ebolusyong biyolohikal ay ang lahat ng mga anyo ng buhay sa mundo ay nagsasalo ng isang pinagmulang karaniwang ninuno. Ito ay nangangahulugang ang mga organismo mula sa mga tao, ibon, mga balyena at hanggang sa mga halaman ay mga magkakamag-anak. Ang karaniwang ninuno na ito ay nagsanga o naghiwalay sa iba't ibang mga species sa pangyayaring tinatawag na speciation. Sa paglipas ng mahabang panahon, ang ebolusyon ay lumikha at kasalukuyan pa ring lumilikha ng mga pagbabago at mga iba't ibang species sanhi ng mga pagbabagong ebolusyonaryo na natural na seleksiyon, mutasyon, daloy ng gene, at genetic drift.
Ang ebolusyon ng tao ang proseso ng ebolusyon na tumungo sa paglitaw ng mga modernong tao. Ang proseso ng ebolusyon ng tao ay nagsimula pa sa huling pinakakaraniwang ninuno ng lahat ng buhay ngunit ang paksa ng ebolusyong pang-tao ay karaniwang sumasakop lamang sa kasaysayang pang-ebolusyon ng mga primado sa partikular na ang henus na Homo at sa paglitaw ng homo sapiens bilang natatanging species ng mga hominid (dakilang bakulaw). Ang pag-aaral nito ay kinabibilangan ng maraming mga disiplinang pang-agham kabilang ang pisikal na antropolohiya, primatolohiya, arkeolohiya, embryolohiya at henetika. Ang lahat ng mga kasalukuyang nabubuhay na tao ay nagmula sa Silangang Aprika kung saan ang modernong tao ay nagebolb.
Ap Lm Q1
Ang ebolusyon ng tao ay inilalarawan ng mga isang bilang ng mga pagbabagong morpolohikal, pang pag-unlad, pisiolohikal at pang-pag-aasal na nangyari mula sa paghahati sa pagitan ng huling karaniwang ninuno ng mga tao at chimpanzee. Ang pinakamahalagang mga pagbabagong ito sa tao ang bipedalismo, lumaking sukat ng utak, humabang ontoheniya, lumiit na dimorpismong seksuwal.
Noong mga 40 milyong taong nakakalipas, ang impraorden na Simiiformes ay nagsanga tungo sa mga pangkat na Platyrrhini (mga Bagong Daigdig na unggoy) at Catarrhini (mga hominoid at mga Lumang Daigdig na unggoy).
Ang mga hominoid (bakulaw) ay humiwalay mula sa mga Lumang Daigdig na unggoy sa pagitan ng 29 milyon at 34.5 milyong taong nakakalipas.
Kasaysayan Ng Daigdig Araling Panlipunan 8
Ang Hylobatidae (mga gibbon) ay humiwalay mula sa Hominidae (mga dakilang bakulaw) noong mga 15–20 milyong taong nakakalipas. Ang Ponginae (mga orangutan) ay humiwalay mula sa Hominidae noong mga 12–15 milyong taong nakakalipas.
Ang mga ninuno ng mga orangutan o mga malapit na nauugnay rito ay maaaring kinakatawan ng mga fossil gaya ng Sivapithecus at Ramapithecus na natuklasan sa mga burol na Siwalik ng Pakistan. Ang mga gorilya ay humiwalay sa linya na tumutungo sa Pan (chimpanzee at bonobo) at tao noong mga 10 milyong taong nakakalipas.
Ang species na malapit sa huling karaniwang ninuno ng mga gorilya, mga chimpanzee, mga bonobo at mga tao ay maaaring kinakatawan ng mga fossil na Nakalipithecus na natagpuan sa Kenya at Ouranopithecus na natagpuan sa Gresya. Ang linyang Pan(chimpanzee at bonobo) ay humiwalay sa linya na tumutungo sa tao noong mga 6 hanggang 7 milyong taong nakakalipas. Pagkatapos nito, ang chimpanzee at bonobo ay naghiwalay noong kaunti sa 1 milyong taong nakakalipas.
Ang Komunidad Ay Binubuo Ng Mga Taong Nakapalibot Dito
Ang pinakamaagang hominin na bipedal ang Sahelanthropus o Orrorin na posibleng ang pinagsasaluhang ninuno ng parehong tao at chimpanzee. Ang Ardipithecus ang kalaunang unang buong bipedal na hominin na posibleng nagebolb tungo sa henus na Australopithecus
Ang australopithecus ay nag-ebolb naman tungo sa henus na Homo. Ang pinakamaagang kasapi ng Homo ang homo habilis na nagebolb noong mga 2.3 milyong taong nakakalipas. Ang homo hablis ang unang species na gumamit ng mga kasangkapang bato. Sa sumunod na mga milyong taon, ang proseso ng ensepalisasyon ay nagsimula sa paglitaw ng Homo erectus. Ang homo erectus at homo ergaster ang unang mga hominina na lumisan sa Aprika. Ang mga ito ay kumalat sa Aprika, Asya at Europa sa pagitan ng 1.3 hanggang 1.8 milyong taong nakakalipas. Ang mga ito ang pinaniniwalaang ang mga species na unang gumamit ng apoy at mga komplikadong kasangkapan. Ayon sa Recent African Ancestry theory, ang mga modernong tao ay nagebolb sa Aprika noong mga 200, 000 taong nakakaraan mula sa Homo heidelbergensis na nag-ebolb naman mula sa Homo ergaster. Ang mga homo sapiens ay lumisan sa kontinenteng Aprika noong 50, 000 hanggang 100, 000 taong nakakalipas. Ang mga ito ang pumalit sa mga lokal na populasyon ng homo erectus at Homo neanderthalensis. Ang paglipat sa pag-aasal na pang-moderno at ang pag-unlad ng kultura, wika at lithic na teknolohiya ay nangyari noong 50, 000 taong nakakalipas. Kabilang sa mga modernong pag-aasal na pang-tao ang paggamit ng mga kasangkapan, paggamit ng mga alahas at pagguhit sa kweba, pagsasaayos ng tirahan, mga ritwal gaya ng paglilibing ng mga tao kasama ang mga regalo, panganaso, eksplorasyon ng mga lugar pang-heograpiya, at barter. Ang pinakamaagang alam na paglibing ng isang shaman ay mula 30, 000 BCE.
Ang sumusunod ang ilan sa mga kilalang kuwento na inimbento ng mga sinaunang tao tungkol sa pinagmulan ng mga tao sa mundo:“The sea is dangerous and its storms terrible, but these obstacles have never been sufficient reason to remain ashore” -Ferdinand Magellan Synopsis
Sino Ang Unang Nakaikot Sa Mundo?
Si Ferdinand Magellan (1480 – 27 Abril 1521) ay isang eksplorador na Portuges nanaglayag para sa Kaharian ng Espanya. Siya ang kauna-unahang nakapaglayag mula sa Europa pakanluran tungo sa Asya, ang unang Europeo na nakatawid ng Karagatang Pasipiko, at angnamuno ng unang ekspedisyon para sa sirkumnabegasyon ng daigdig. Bagaman nasawi siya laban sa pwersa ni Lapu-Lapu sa pulo ng Mactan sa Pilipinas, labinwalo sa kanyang mga tripulante at isang barko ang nakabalik sa Espanya noong 1522, at natupad ang pangarap na paglibot sa buong mundo.
Isinilang si Ferdinand Magellan sa Sabrosa, Portugal noong taong 1480. Pumanaw ang kanyang magulang nung sya ay sampung taong gulang pa lamang. Sa edad na dose, naging pahe siya ng Haring João II at Reyna Eleonora sa kanilang kaharian sa
